Kohldampf

Foto: KohldampfHet zoontje van vriendin R. jengelt. “Er hat Kohldampf,” legt R. uit. Niet alleen kleine kinderen hebben daar last van, ook volwassen mannen én vrouwen zoals ik…

Wolfshonger*

Toen ik het begrip Kohldampf voor het eerst hoorde, dacht ik dat het om een kwaal ging die typisch ná de maaltijd optreedt. Winderigheid na het eten van kool, bonen, uien en dergelijke is immers niet ongewoon, zelfs bij de Krauts. Maar wat blijkt? Kohldampf verwijst juist naar de toestand vóór de maaltijd: het hongergevoel, de knorrende maag. Beter gezegd: iemand met Kohldampf heeft honger als een wolf en kan gemakkelijk een Döner én een Eisbein met zuurkool op! Het zoontje van R. moest genoegen nemen met een flesje pap…

Tautologie

Waar komt Kohldampf vandaan? Verrassing: met kool heeft het begrip niets te maken. En ook niet met Helmut. De oorsprong van het begrip ligt volgens DWDS in de dieventaal; Duden verwijst naar soldatentaal. Kohldampf is samengesteld uit twee onderdelen die in het Rotwelsch, een oude geheimtaal van rondtrekkende groepen, elk op zich verwezen naar honger: Kohler en Dampf. Door het samenvoegen van deze onderdelen werd de betekenis versterkt (honger als een paard/wolf!). In de 19e eeuw drong de tautologie Kohldampf door tot de Duitse omgangstaal. Je kunt Kohldampf haben of Kohldampf schieben; dat laatste betekent ‘honger lijden’ en is afgeleid van het Rotwelsche scheffen (doen/zijn).

Buikwind

Is de Kohldampf gestild? Dan kunnen maag en darmen alsnog voor lawaai zorgen. De Duitse buikwind beschreef ik op deze blog al in geuren en kleuren in het artikel over Pups.

*Dank aan lezer Wolfgang voor het idee om een artikel over Kohldampf te schrijven.

Advertentie