Hochstapler

Foto: HochstaplerBij Hochstapler denk je als Belg of als Nederlander aan een vorkheftruck om goederen mee te stapelen. Of aan een verhoogd bed. Maar in Duitsland is de Hochstapler een persoon – en wel eentje die niet zo populair is in de maatschappij…

Dieventaal

Een Hochstapler is een leugenachtige opschepper. Iemand die meer wil schijnen dan hij is. Volgens Van Dale hebben we het woord ‘hoogstapelaar’ ook in het Nederlands, al kende ik het zelf niet. Voor het Duitse werkwoord Hochstapeln ‘oplichten’ is er geen Nederlands equivalent. Zijn oorsprong ligt in de Gaunersprache (dieventaal, Bargoens) en wel in de onderdelen hoch (hooggeplaatst, voornaam) en sta(p)peln (bedelen, tippelen) (Duden). Maar wat extra interessant is: Duitsers kunnen niet alleen hoch ‘stapelen’, maar ook tief. En van Tiefstapeln word ik zelf wel eens beschuldigd…

Tiefstapeln

Volgens vrienden en collega’s heb ik een neiging tot Tiefstapeln: in understatements spreken, mezelf te bescheiden uitdrukken. Gisteren waarschuwde ik mijn nieuwe tegenspeler bij badminton dat ik maar op laag niveau speel. (Ik heb zowat tien jaar speelervaring, maar ik voel me een kluns omdat ik de juiste technieken niet beheers.) Tegen mijn Franse collega zei ik onlangs dat ik maar een beetje Frans spreek. (Ik volg al twee jaar privéles conversatie, maar de toehoorder moet een beetje geduld hebben als ik mijn zinnen probeer te vormen.) En als ik het zoveelste woord niet ken – zoals ‘hoogstapelaar’ – is dat weer een reden om mezelf slechts een middelmatig taalkundige te vinden. (Daaraan heeft die doctortitel niets veranderd.) Vervolgens roepen mijn collega’s en vrienden dat ik veel te bescheiden ben.  Want ik speel een aardig partijtje badminton, ben heus wel in staat een gesprek in het Frans te voeren en ik beschrijf tenslotte interessante taalverschijnselen in mijn blog. Zie je wel, zeggen ze – en ze noemen mij een Tiefstapler.

Oplichterssyndroom

Behalve de Tiefstapler en de ‘echte’ Hochstapler bestaat er nog een categorie Hochstapler die eigenlijk vooral zichzelf voor de gek houdt. Mensen die lijden aan het zogenaamde Hochstaplersyndrom – in het Nederlands oplichterssyndroom en in het Engels impostor syndrome genoemd – kunnen hun eigen prestaties niet realistisch inschatten. Het zijn succesvolle mensen, die echter hun succes wijten aan toeval of puur geluk. Ze lopen constant op hun tenen, omdat ze bang zijn dat de baas en de collega’s straks de waarheid ontdekken: dat ze eigenlijk helemaal niets kunnen. Deze mensen – vaak vrouwen – zetten zichzelf continu onder druk om te presteren, om maar niet door de mand te vallen. Een portie Entschleunigung zou ze goed doen!

Maar tot welke categorie behoort een zelfingenomen opschepper die niet beseft dat hij in werkelijkheid ondermaats presteert? En heeft valse bescheidenheid niet ook iets van oplichterij? Ik snap het nog niet helemaal, maar ik ben tenslotte slechts een middelmatig taalkundige. En al helemaal geen psycholoog…

Advertenties

6 gedachtes over “Hochstapler

  1. Dag Janneke,
    Dank zij jou heb ik een mooi woord ontdekt dat mij typeert: Ik ben een onvervalste Tiefstapler. Ik denk dat ik ook een beetje neig naar het Hochstaplersyndrom, maar aangezien je daar een succesvol persoon voor moet zijn, ben ik er niet zeker van. Ik ben maar een kleine taalkundige (zonder proefschrift) en al helemaal geen psycholoog.

    Af en toe blader ik met veel plezier door het ‘Idioticon van de persoonlijkheid’ (in de tweede druk ‘De Big 5 persoonlijkheidsfactoren’) van Boele de Raad en Mien Doddema-Winsemius. Het is een systematisch woordenboek dat je tegenwoordig gratis downloaden van de website http://www.nieuwezijds.nl.

    Ik kijk uit naar nog meer afleveringen over termen die mensen typeren. Bedankt voor het plezier dat je mij met deze hebt gedaan!

    1. Beste Jos,
      Bedankt voor je commentaar. Fijn als iemand zich in de beschrijving herkent (ook al kan dat confronterend zijn). Ook bedankt voor de lectuurtip!

  2. Dan heb ik dus een lichte vorm van Hochstaplersyndrom, want soms betrap ik me wel bij de gedachte: Wat als de anderen erachter komen, dat ik ook maar wat aanrommel?

Commentaar schrijven

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s